FAQJA KRYESORE
DIPLOMACI

Diplomacija kosovare në Egjipt dhe roli i saj në mështetjen e marrëdhënieve dypalëshe

Diplomacia kosovare ka luajtur një rol aktiv në mbështetjen e marrëdhënieve dypalëshe midis Egjiptit dhe Kosovës, përmes përfaqësuesit politik të Kosovës në Egjipt, i cili arriti që nëpërmjet përvojës dhe aftësive të tij të realizojë një sërë marrëveshjesh politike dhe kultuore me organizmat përkatës egjiptianë. Këto marrëveshje do të ndihmojnë marrëdhëniet dypalëshe midis të dyja vendeve. Në mënyrë që ta qartësojmë më shumë këtë çështje, do të flasim përmbledhtazi rreth diplomacisë në përgjithësi, për të shpjeguar më pas rolin e përfaqësuesit të Kosovës – diplomacisë kosovare – në Egjipt në forcimin e marrëdhënieve dypalëshe midis dy vendeve. Bota e diplomacies

Komuniteti ndërkombëtar ka hyrë në një fazë të re të diplomacisë që në shekullin XIX e deri pas Luftës së Dytë Botërore, veçanërisht pas Luftës së Parë Botërore dhe pasojave që la pas. Arsyeja është se diplomacia deri para Luftës I Botërore karakterizohej nga fshehtësia dhe shpërfillja e opinionit publik. Sikur të merrej parasysh ky opinion, vendimet për të hyrë në luftë nuk do të merreshin kaq shpejt nga qeveritë. Pasojat e tmerrshme të kësaj lufte bënë që pas saj të shfaqen thirrjet për një diplomaci të hapur. Këtë parim, presidenti amerikan Ëillson e bëri njërin prej katërmbëdhjetë parimeve që i propozoi për të siguruar paqen në botë.

Roli i opinionit publik filloi të shfaqej qartë në mbikqyrjen e politikës së jashtme të qeverive të veta dhe në ndikimin mbi stilin e administrimit të kësaj politike. Kjo ndikoi shumë në diplomaci, sepse pas këtij presioni të opinionit publik, diplomatët filluan të mbajnë konferenca shtypi për të fituar mbështetje dhe për të treguar punën e tyre.

Por kjo nuk do të thotë se çdo aspekt i diplomacisë duhet të jetë i hapur, madje fshehtësia konsiderohet si një nga faktorët e diplomacisë së sukseshme. Por ajo që nuk lejohet është që përpjekjet e fshehta diplomatike të përfundojnë në marrëveshje zyrtare të fshehta. Për këtë arsye Karta e Lidhjes së Kombeve dhe më pas ajo e OKB e kanë bërë të detyrushme ratifikimin e këtyre marrëveshjeve dhe regjistrimin e tyre në Sekretarinë e Përgjithshme të OKB, e cila duhet t’i shpërndajë ato më pas tek të gjitha vendet anëtare të saj. Kjo është diplomacia moderne.

Në kohën e sotme, për shkak të ndryshimit të marrëdhënieve ndërkombëtare, ka ndryshuar edhe funksioni i diplomacisë. Shkaqet e këtij ndryshimi po i rendisim si më poshtë:

1- Zgjerimi horizontal i marrëdhënieve ndërkombëtare

Fillimisht, marrëdhëniet ndërkombëtare (sigurisht dhe rrethi diplomatik) kanë qenë të kufizuara vetëm brenda vendeve europiane. Kurse pjesa tjetër e botës ose qëndronte larg këtyre marrëdhënieve, ose jetonte nën sundimin e shteteve perëndimore. Por sot këto marrëdhënie janë zgjeruar dhe bashkë me to, edhe funksioni i diplomacisë, sepse tashmë përfshijnë shumë shtete.

2- Zgjerimi vertikal i marrëdhënieve ndërkombëtare

Zgjerimi horizontal i marrëdhënieve ndërkombëtare, pra zgjerimi i njësive që kanë marrëdhënie midis tyre, solli një zgjerim të madh vertikal të këtyre marrëdhënieve, pra shtimin e çështjeve që duhen trajtuar. Fillimisht, marrëdhëniet ndërkombëtare trajtonin kryesisht sferën politike, ndërsa tani përfshijnë të gjitha sferat e veprimtarisë njerëzore. Prej këtu filloi të rritej interesi për dërgesat diplomatike, brenda të cilave tashmë gjenden specialistë të sferave të ekonomisë, kulturës dhe shoqërisë dhe këto çështje janë kthyer në thelbin e punës diplomatike, pra përmirësimi i këtij lloji të ri marrëdhëniesh midis dy shtetesh.

Rëndësia e këtij zgjerimi duket edhe në një prizëm tjetër. Kështu, me përparimin shkencor, kanë hyrë teknika të reja në prodhim dhe është bërë i mundur përfitimi nga specialitete të ndryshme. E gjithë kjo krijoi një fushë të gjerë bashkëpunimi ndërkombëtar në sfera të ndryshme, i cili më pas mori formën e organizatave ndërkombëtare, si OKB, Banka Botërore, Fondi Monetar Ndërkombëtar, FAO, Organizata Botërore e Shëndetësisë etj., apo të organizatave rajonale si Asambleja e Vendeve Arabe, Bashkimi Europian, NATO-ja etj. Kjo pati një ndikim shumë të madh në diplomaci, që u shfaq në disa aspekte.

Nga njëra anë, diplomacia njohu organizatat ndërkombëtare, apo siç njihet ndryshe me emrin “diplomacinë kolektive”, apo “diplomacinë parlamentare”. Këto organizma u bënë një fushë e gjerë për paraqitjen e problemeve ndërkombëtare dhe për njohjen e politikave të shteteve anëtare në OKB. Nisur nga kjo, delegacionet e përhershme të OKB dhe agjensitë e specializuara u bënë një nga tiparet kryesore, me të cilat shquhet diplomacia e re dhe të cilat përdoren nga shtete të ndryshme si bazë, mbi të cilën hartohen politika të ndryshme financiare, ekonomike, shoqërore dhe kulturore.

Nga ana tjetër, ligji ndërkombëtar u detyrua të rregullojë të drejtën e organizatave ndërkombëtare në dërgesat pozitive ose negative të delegacioneve diplomatike. Po ashtu, në kuadrin ligjor ndërkombëtar u fut edhe imuniteti i të dërguarve të shteteve në organizatat ndërkombëtare, imuniteti i selisë së organizatës, të personelit administrativ që punon në të etj.

Përparimi i mjeteve të komunikimit pati një ndikim të fuqishëm në diplomaci nga tre aspekte:

1. E ndihmoi diplomatin të lidhet shpejt me qeverinë ose kolegët e vet, të informohet shpejt mbi ngjarjet që ndodhin nëpër botë, si dhe të ketë kontakt të vazhdueshëm me literaturën botërore.

2. Ky zhvillim ndihmoi në krijimin e asaj që quhet diplomaci e samiteve. Në fakt, kjo lloj diplomacie nuk është tërësisht e re, pasi është përdorur edhe më parë në Konferencën e Vjenës në shek. XIX, si dhe gjatë Luftës II Botërore, megjithëse lufta e ftohtë e paralizoi atë për një kohë të gjatë. Kjo lloj praktike është përdorur veçanërisht në botën arabe, siç ishte rasti i Samitit të Kemp Dejvidit midis kryetarëve të tre shteteve: ShBA, Egjipt dhe Izrael, i cili përfundoi me nënshkrimin e Paqes së Kemp Dejvidit midis Egjiptit dhe Izraelit. Në këtë kategori bëjnë pjesë edhe takimet e kryeministrave apo të ministrave të jashtëm. Kjo bëri që studiuesit e sotëm ta konsiderojnë diplomacinë si punë të kryetarëve të shteteve, duke kufizuar rolin e ministrave të jashtëm. Gjithashtu, këto lloj konferencash zvogëlojnë rëndësinë e rolit të delegacioneve diplomatike, duke i kthyer opinionet e ambasadorëve në mendime thjesht konsultive. Kjo shfaqet kryesisht në në organizmat drejtues, ku krerët e shteteve marrin në dorë hartimin e politikës së jashtme, ndërsa ministrat e jashtëm janë kthyer në sekretarë të tyre. Megjithatë, nuk duhet ta ekzagjerojmë vlerën e samiteve, sepse ato përdoren për të zgjidhur probleme të mprehta, të cilat nuk mund t’i ndajnë diplomatët.

3. Nuk ka dyshim se ky zhvillim e kufizoi shumë lirinë që gëzonte përfaqësuesi diplomatik dikur, sepse ai është i detyruar të kthehet vazhdimisht tek shteti i vet për zgjidhjen e problemeve të ndryshme. Kjo nuk do të ndodhte sikur komunikimi të ishte i vështirë. Megjithatë, disa thonë se zhvillimi i mjeteve të komunikimit e ka lehtësuar punën e diplomatit, i jep atij iniciativë, e nxit të përforcojë lidhjet midis atij vetë dhe organizmave shtetërorë, si dhe i jep mundësinë të shikojë se si sillen krerët e shtetit në trajtimin e çëhtjeve të rëndësishme.

4. Nga ana tjetër, rritja e ndikimit të opinionit publik në sferën politike ka nxitur një zhvillim të ri demokratik, i cili njihet me emrin “diplomacia popullore” ose “diplomacia e masave”. Kjo diplomaci funksionon përmes organizatave të ndryshme joveritare dhe ka arritur që me anë të konferencave të ndryshme të ndikojë në politikën e jashtme.

5. Kohët e fundit ka dalë një lloj i ri diplomacie, që quhet “diplomacia fluturuese”. Kjo lloj diplomacie ka për qëllim të realizojë disa detyra të ngutshme, prandj në të marrin pjesë specialistë të fushave të ndryshme që përfaqësojnë vendet e tyre në konferenca, sesione apo mbledhje të ndryshme dhe më pas kthehen në vendet e veta. Një shembull i kësaj diplomacie është pjesëmarrja e specialistëve nga vende të ndryshme në Komisionin e hartimit të ligjeve për hartimin e normave të ligjit ndërkombëtar.

6. Kjo ishte një përmbledhje e shkurtër rreth zhvillimit të diplomacisë deri në kohët moderne.

7. Diplomacia kosovare në Egjipt, edhe pse nuk mund të quhet diplomaci në kuptimin e saj ekzakt për shkak të mosnjohjes ndërkombtarisht të Kosovës si shtet i pavarur, ka ndërtuar një projekt të madhe, i cili është projekti i marrëdhënieve ndërkombëtare. Ky projekt synon mbështetjen e bashkëpunimit midis Kosovës dhe shteteve të tjera si fazë e parë e vendosjes së marrëdhënieve ndërkombëtare dhe vendosjen e marrëdhënieve zyrtare diplomatike pas pavarësisë së plotë të Kosovës.

8. Por Qeveria e Kosovës që është ngritur pas luftës nën mbikqyrjen e OKB-së po punon për vendosjen e marrëdhënieve ndërkombëtare të përkohshme me Egjiptin dhe Lindjen e Mesme. Për këtë arsye ajo ka caktuar një përfaqësues për Egjiptin dhe Lindjen e Mesme, i cili do të jetë koordinator i këtyre marrëdhënieve mes Kosovës dhe këtij rajoni. Me vendim të Qeverisë së Kosovës, për këtë detyrë u zgjodh prof. dr. Beqir Ismaili. Ky vendim është i njohur dhe i ligjshëm botërisht, kështu që prof. Beqiri i ka të gjitha kompetencat që i jep ky post për të përfaqësuar Kosovën në Egjipt dhe për të koordinuar marrëdhëniet dypalëshe në fusha të ndryshme.